Proyecto Maucallacta

ZWIERZĘTA WIELBŁĄDOWATE

Zarówno udomowione, jak i dzikie zwierzęta wielbłądowate odgrywały zasadniczą rolę w dawnych andyjskich społecznościach. W czasach prekolumbijskich zasięg ich występowania był znacznie większy na całym terytorium Ameryki Południowej, w porównaniu z obecną sytuacją. Są nierozerwalnie wpisane w życie społeczne i rytualne kultur andyjskich, a bez ich obecności ówczesna gospodarka nie rozwijałaby się tak prężnie.

LAMA (Lama glama)

Największa z form wielbłądowatych. Osiąga masę ok. 85-140 kg. Została udomowiona ok.. 5500-4000 lat temu. Występuje obecnie na terenie Ekwadoru, Boliwii, północnego i centralnego Chile, północno-zachodniej Argentyny oraz na terenach sąsiednich. Ma bardzo wysoki stopień adaptacji i występuje zarówno na bardzo dużych wysokościach, jak i na terenach nizinnych i na wybrzeżu. Na podstawie badań, nad jakością wełny opisywanych zwierząt, wyróżniono ich dwie formy, chacu i carra. Chaku ma znacznie lepszej jakości wełnę niż carra.

lama

ALPAKA (Vicugna pacos)

Udomowiona forma wikuni. Osiąga masę 55-65 kg. Alpaka ma najmniejsze terytorium występowania spośród wszystkich zwierząt wielbłądowatych. Obszar, na którym występuje ogranicza się do terenów nad jeziorem Titicaca (Boliwia), Puny w centralnym Peru i północnym Chile oraz wybrzeży północnego i południowego Peru. Na podstawie jakości wełny rozpoznaje się dwie formy tych zwierząt huacaya oraz suri. Huacaya ma wełnę krótką i kręconą, natomiast suri długą i delikatnie falującą. Odkrycia mumii udomowionych gatunków SAC z czasów przedhiszpańskich, udowodniły obecność nieistniejących współcześnie odmian tych zwierząt. Świadczy to o znakomitej różnorodności w obrębie gatunku udomowionych form zwierząt wielbłądowatych w czasach sprzed konkwisty, które następnie zniknęły jako jeden ze skutków hiszpańskiej inwazji.

alpaka

WIGOŃ (Vicugna vicugna)

Najmniejsza z form wielbłądowatych. Obszar jego występowania zamyka się w granicach 3,000 a 4,000 m n.p.m. na terenie Peru, Boliwii, północno-wschodniej Argentyny i północnego Chile Na podstawie wyglądu zewnętrznego wyróżnia się, dwie formy tego zwierzęcia. Forma północna (Vicugna vicugna mensalis), uznawana za przodka udomowionej alpaki, jest mniejsza, a średnia waga jej ciała wynosi 35 - 38 kg. Forma południowa (Vicugna vicugna vicugna) jest większa i waży średnio 42 - 44 kg.

wicuna

GUANAKO (Lama guanicoe)

Osiąga masę 85-140 kg. Obszar, na którym żyje guanako obejmuje największy zasięg terytorialny spośród wszystkich czterech zwierząt wielbłądowatych Ameryki Południowej. Gatunek ten ma największy stopień adaptacji do różnych stref ekologicznych. Guanako zamieszkują tereny od Peru aż po Ziemię Ognistą (Argentyna, Chile) po obu stronach Andów, schodząc nawet na chilijskie i argentyńskie wybrzeża Pacyfiku i Atlantyku. Oprócz wspomnianej różnicy związanej z dywersyfikacją guanako mieszkających na różnych wysokościach, istnieje również podział tego gatunku na grupę północną i południową. Zaobserwowano, że forma południowa (Lama guanicoe cacsilensis) jest znacznie mniejsza od formy północnej (Lama guanicoe guanicoe).

guanaco

 

Na podstawie pracy Katarzyny Marciniak "Przyżyciowe i pośmiertne wykorzystanie dzikich i udomowionych zwierząt wielbłądowatych
Ameryki Południowej na podstawie źródeł pisanych".

 

 

POZOSTAŁE

 

WISKACZ (Lagostomus maximus)

Duży, jadalny gryzoń z rodziny szynszylowatych. Zamieszkauje pampe i obszary zakrzewione na suchywch wyżynach u stóp Andów. Są aktywne głównie o zmierzchu. Mieszkają w budowlach zbudowanych z systemu podziemnych korytarzy i nor. Żywią się trawami, ziołami i korzeniami roślin.

wiskacz

PIŻMÓWKA AMERYKAŃSKA (Cairina moschata)

Gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych. Została udomowiona przez Inków i hodowana na mięso. Zamieszkuje wody w pasie stepów, laguny i estuaria, rzadziej niewielkie zbiorniki leśne. Ze względu na barwę upierzenia wyodrębnia się różne odmiany barwne kaczek piżmowych: srokatą, białą i czarną.

pimwka

ŚWINKA MORSKA (Cavia porcellus)

Gatunek udomowionego gryzonia z rodziny marowatych. Hodowano je w całych Andach Środkowych. Trzymano je w domach, a karmiono resztkami ze stołu i dowolną zieleniną. Chociaż jedna świnka morska ma niewiele mięsa, to duża rozrodczość i łatwość hodowli czyni z nich wartościowe zwierzęta jadalne. Indianie z gór nadal hodują i jedzą świnki morskie, a nieindiańscy mieszkańcy wybrzeża uważają je za przysmak.

cuy

 

 

 Na podstawie: ,,Peru przed Inkami" Edward P. Lanning